Wat is het verschil tussen zonnebaden en bruinen in een zonnebank? En welke is gezonder?

Reading time: 8 min

dinsdag, 20.08.2024

Tagged: health, healthy lifestyle

Table of Contents

Zonbaden is een onlosmakelijk onderdeel van de zomer. Tijdens de maanden waarin de zon op zijn hoogtepunt staat, is tijd doorbrengen in badkleding aan het water de perfecte manier om te ontspannen. Onder ideale omstandigheden is het resultaat een prachtige bruine huidtint, wat over het algemeen esthetisch aantrekkelijk is.

Natuurlijk, ideale omstandigheden betekenen het gebruik van de juiste bescherming, zoals zonnebrandcrème met een adequate SPF, en ervoor zorgen dat u voldoende zonlicht krijgt. Naast het bruinen, kunt u ook genieten van de voordelen van verhoogde vitamine D-productie, wat ongelooflijk belangrijk is voor de algehele gezondheid.

Gedurende de maanden waarin zonnebaden misschien niet de beste optie lijkt, kiezen sommige mensen voor sunbeds, die hetzelfde resultaat—een prachtig gebruinde huid—in een kortere tijd kunnen bereiken. Maar wat is het verschil tussen zonnebaden en het gebruik van een sunbed? Kunnen sunbeds helpen bij het aanmaken van vitamine D tijdens de wintermaanden? Wat zijn de risico’s die verbonden zijn aan zonnebaden in vergelijking met het gebruik van een sunbed? We beantwoorden al deze vragen (en nog een paar meer) in dit artikel.

Wat is een bruine huid en hoe ontstaat deze?

Hoewel het in eerste instantie puur esthetisch lijkt, is bruining eigenlijk de reactie van de huid als verdediging tegen ultraviolette (UV) straling van de zon. Deze UV-straling bestaat voornamelijk uit UVA (95%) en een kleiner deel UVB (5%). De meest gevaarlijke UVC-straling bereikt de aardoppervlakte niet. ^[1]

UVA-straling is verantwoordelijk voor bruining, terwijl UVB-stralen zonnebrand veroorzaken, wat tot huidbeschadiging kan leiden. Een bruine kleur ontstaat wanneer UV-straling de huid binnendringt en cellen activeert, waarvan de taak is de huid te beschermen tegen mogelijke schade als gevolg van blootstelling aan de zon. Deze cellen worden melanocyten genoemd.

Melanocyten vormen ongeveer 1% van alle huidcellen en zijn elk verbonden met meerdere omliggende cellen. Als reactie op UV-straling produceren melanocyten melanine. Melanine verspreidt zich vervolgens naar de omliggende huidcellen, waardoor de huid gelijkmatiger donkerder wordt. ^[2]

Bruining hangt af van huidtype.

De snelheid en intensiteit waarmee de zon onze huid bruin kleurt of verbrandt, hangen grotendeels af van de pigmentatie van onze huid. De verschillen in huidskleur zijn niet te wijten aan het aantal melanocyten, maar eerder aan hun activiteitsniveau en het type melanine dat ze produceren. De meest voorkomende vorm van melanine in alle huidtypen is eumelanine. Deze donkere vorm van melanine is verantwoordelijk voor de donkerdere pigmentatie van huid en haar.

De tweede vorm van melanine is feomelanine, die in hogere hoeveelheden voorkomt bij mensen met rood haar. Mensen van Aziatische afkomst hebben doorgaans ongeveer twee keer zoveel eumelanine als mensen van Europese afkomst, terwijl mensen van Afrikaanse afkomst tot zes keer zoveel kunnen hebben.

De beschermende rol van melanine is duidelijk te zien aan de prevalentie van huidkanker. Mensen van Afrikaanse afkomst hebben een tot wel 70 keer kleiner risico op het ontwikkelen van huidkanker in vergelijking met mensen met een lichtere huid.    

• Donkere huid laat slechts ongeveer 17% van de UVA- en 7% van de UVB-straling doordringen.  
• In tegenstelling tot dat, lichte huid, typerend voor mensen met Europese afkomst, laat tot wel 55% van de UVA- en 24% van de UVB-straling doordringen.

Melanine bij mensen van Afrikaanse afkomst is ook meer bestand tegen afbraak en blijft permanent in de huid, terwijl de bruining bij Europeanen doorgaans ongeveer 10 dagen duurt. Deze duur kan echter worden verlengd met regelmatige blootstelling aan de zon. ^[2]

Melanine kan gevaarlijk zijn

Ondanks de beschermende rol tijdens het bruinen, kan melanine schadelijk worden bij blootstelling aan intense zongebruining en UVA-straling, omdat het mogelijk kan reageren met de DNA in huidcellen, wat kan leiden tot oxidatieve stress.

Pheomelanine, in het bijzonder, is meer vatbaar voor afbraak onder dergelijke omstandigheden. Mensen met een lichte huid en rood haar, die doorgaans hogere niveaus van pheomelanine hebben, lopen daarom een groter risico op het ontwikkelen van huidkanker en moeten extra voorzorgsmaatregelen nemen om hun huid te beschermen.^[3]

Zonnebruining produceert vitamine D

Hoewel UVA-straling ons een bruine huid kan geven, stimuleert het niet de productie van vitamine D in de huid. Dit cruciale proces vereist UVB-straling.

Hoewel UVB slechts verantwoordelijk is voor 5% van de UV-straling die de aardoppervlakte bereikt, is het voldoende om een chemische reactie in de huid te veroorzaken, waarbij 7-dehydrocholesterol wordt omgezet in vitamine D.

Vitamine D is essentieel voor de gezondheid van de botten, omdat het helpt bij de opname van calcium. Het kan ook helpen bij het verminderen van symptomen van depressie, het versterken van het immuunsysteem en het beter reguleren van ontstekingen.

Volgens de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA), is de aanbevolen dagelijkse inname van vitamine D 15 µg. Hoeveel vitamine D wordt geproduceerd door blootstelling aan zonlicht?

Als het hele lichaam 15-20 minuten wordt blootgesteld aan zonlicht, wat resulteert in een lichte roze kleur van de huid, kan ongeveer 250 µg vitamine D worden geproduceerd. Deze hoeveelheid is vele malen hoger dan de dagelijkse behoefte.^[4]

Langdurige blootstelling aan de zon zonder voldoende bescherming, kan echter meer kwaad dan goed doen en kan leiden tot zonnebrand en huidbeschadiging. Zodra de maximale vitamine D-productie is bereikt, heeft het lichaam een beschermingsmechanisme dat inactieve metabolieten produceert, wat betekent dat langere blootstelling aan de zon niet tot meer vitamine D zal leiden.^[4]

Hoewel zonnebrandcrèmes met een SPF UV-straling blokkeren die de huid binnendringt, blokkeren ze de productie van vitamine D niet volledig onder realistische omstandigheden.^[5]

Gedurende de wintermaanden of door de beperkingen van het moderne leven kan de blootstelling aan zonlicht afnemen, waardoor het raadzaam is om vitamine D aan te vullen via voeding of supplementen. Goede bronnen van vitamine D in de voeding zijn onder meer zalm (66% van de dagelijkse behoefte per 100 g), sardines (24% van de dagelijkse behoefte per 100 g), eieren (5% van de dagelijkse behoefte per 100 g), of champignons en korstmossoorten die aan zonlicht zijn blootgesteld.

Hoe werken zonnebedden?

Zonnebedden bieden een snelle en efficiënte manier om een bruine gloed te verkrijgen, het hele jaar door. In plaats van urenlang in de zon te liggen, kunt u met een zonnebed een bruine kleur krijgen in slechts 5 minuten. In het verleden maakte dit gemak zonnebedden enorm populair.

In tegenstelling tot zonlicht, dat licht van verschillende golflengten bevat, zenden bruinbedden voornamelijk UVA-straling uit. Dit type straling stimuleert de productie van melanine, wat resulteert in een bruine huid. Moderne zonnebedden geven ook een kleine hoeveelheid UVB-straling af, die, hoewel het bij langdurige blootstelling zonnebrand kan veroorzaken, ook helpt bij de productie van vitamine D. Fabrikanten streven ernaar om de limieten te respecteren die zijn vastgesteld door de Europese Commissie, op basis van langdurige observaties dat zonnebedden het risico op melanoom vergroten.

Talrijke studies hebben de link bevestigd tussen regelmatig gebruik van zonnebedden en een verhoogd risico op melanoom. Meta-analyses van deze studies geven aan dat het risico op het ontwikkelen van melanoom aanzienlijk toeneemt (tot wel 27%) als u een zonnebed 10 of meer keer per jaar bezoekt.^[6]

De geconcentreerde UVA-straling in zonnebedden stimuleert de productie van vrije radicalen, wat oxidatieve stress in de huid veroorzaakt. Naast het verhogen van het risico op melanoom, leidt het ook tot premature veroudering van de huid en de vorming van rimpels.^[7]

Nieuwe trend: Collageen bruiningsbedden

Collageen bruiningsbedden, die beloven een toegenomen collageenproductie voor het verjongen en regenereren van de huid, werken anders dan traditionele bruiningsbedden. Terwijl traditionele zonnebedden UV-straling gebruiken om te bruinen, maken collagezonnebedden gebruik van infrarood (IR) straling, die we doorgaans als warmte ervaren.

Infraroodlampen zijn al decennia op de markt en kunnen daadwerkelijk helpen bij het behandelen en regenereren van huidproblemen. Echter, er zijn nog steeds veel onbeantwoorde vragen binnen de wetenschap met betrekking tot infraroodstraling, en collagezonnebedden, die steeds populairder worden, beloven vaak meer dan ze daadwerkelijk kunnen bieden.

Het is ook belangrijk om te weten dat fabrikanten vaak bruinen combineren met collageenproductie, waardoor de meeste van deze zonnebedden ook UV-straling uitzenden. De combinatie van UV-straling, die de huid beschadigt, en IR-straling, die zogenaamd zou helpen, suggereert dat beweringen over hun wonderbaarlijke effecten wellicht enigszins overdreven zijn.

Welke vorm van bruining is beter?

Natuurlijke bruining door de zon brengt zowel risico’s als voordelen met zich mee. De straling die de aardoppervlakte bereikt, bruint niet alleen de huid, maar stimuleert ook de productie van grote hoeveelheden vitamine D. Met natuurlijk bruinen kunt u controleren hoe lang u in de zon doorbrengt, waardoor u onnodige gezondheids- en esthetische risico’s vermijdt. Proper bescherming zorgt voor een minimaal risico op zonnebrand en huidbeschadiging, wat in de ergste gevallen kan leiden tot huidkanker.

Zonnebedden zijn het hele jaar door beschikbaar en zijn effectief, maar ondanks internationale regelgeving, is er nog steeds een risico dat de uitgestraalde UV-straling niet voldoet aan de veiligheidsnormen, waardoor gezondheidsrisico’s toenemen, zoals een grotere kans op het ontwikkelen van melanoom.